04-02-2016 r.

Wstrzymanie sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa – założenia projektu ustawy

25 stycznia 2016 r. zakończyły się uzgodnienia międzyresortowe oraz konsultacje społeczne dotyczące projektu ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Zdaniem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustawa ta ma na celu wzmocnienie ochrony ziemi rolniczej w Polsce.

Zgodnie z założeniami wskazanego projektu sprzedaż ziemi z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa zostanie wstrzymana na okres 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 30 kwietnia 2016 r. Wstrzymanie sprzedaży gruntów będących w administrowaniu przez ANR ma szczególne znaczenie w Wielkopolsce, gdzie obszar gruntów objętych roszczeniami byłych właścicieli i ich spadkobierców jest znaczący.

Moratorium dopuszcza kilka przypadków, w których sprzedaż ziemi będzie możliwa:


W uzasadnionych przypadkach innych niż wyżej wymienione, Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych może złożyć do Ministra Rolnictwa wniosek o zgodę na sprzedaż nieruchomości ze względów społeczno-gospodarczych.

W pierwszej kolejności sprzedaż lub dzierżawa nieruchomości rolnych będzie następowała na powiększenie lub utworzenie gospodarstwa rodzinnego, a nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny. Zgodnie z zapisami proponowanej ustawy za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Warunek osobistego prowadzenia gospodarstwa uważa się za spełniony jeżeli rolnik osiąga z prowadzenia gospodarstwa rolnego roczny szacunkowy dochód stanowiący nie mniej niż jedną czwartą części wszystkich osiąganych rocznych dochodów. Wyjątek stanowią tutaj gospodarstwa poniżej 20 ha użytków rolnych. Sposób ustalenia rocznego szacunkowego dochodu określi w drodze rozporządzenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Sprzedaż nieruchomości rolnych przez ANR może nastąpić jeżeli nabywca po zakupie gruntów nie przekroczy 300 ha będących w jego własności oraz jeżeli nie nabył z Zasobu kiedykolwiek 300 ha. Przy ustalaniu powierzchni użytków rolnych należy brać pod uwagę również współwłasność nieruchomości, a także grunty które zostały nabyte z Zasobu, a następnie zbyte (z wyjątkiem zbycia na cele publiczne).

Każdorazowo sprzedaż gruntów będzie odbywała się w trybie publicznego przetargu ustnego. Agencja może przeprowadzić jednakże przetarg ofert pisemnych – konkurs ofert, w którym kryteriami mogą być, m.in.: odległość gospodarstwa rolnego oferenta od przedmiotu przetargu, powierzchnia nieruchomości rolnych nabytych bądź wydzierżawionych z Zasobu. Z przetargów wyłączone zostały osoby, które kiedykolwiek nabyły z Zasobu nieruchomości o powierzchni łącznej co najmniej 300 ha, posiadające udziały lub akcje w spółkach prawa handlowego będących właścicielami nieruchomości rolnych lub w spółce zależnej od takiej spółki, a także osoby posiadające zaległości finansowe wobec, m.in. ANR, Skarbu Państwa, ZUS i KRUS.

Rolnik indywidualny nabywający grunty z Zasobu będzie zobowiązany do:


Proponowany projekt ustawy zawiera również zapis, iż każdy nabywca nieruchomości z Zasobu będzie zobowiązany do złożenia oświadczenia o pochodzeniu środków finansowych na ten cel, a także, że nie zawarł umowy przedwstępnej na jej zbycie. Osoba składająca nieprawdziwe oświadczenie podlega odpowiedzialności karnej za składania fałszywych zeznań, a sprzedaż nieruchomości zostaje uznana za nieważną.

W obrocie prywatnym również obowiązuje zasada, iż nabywcą nieruchomości rolnych może być wyłącznie rolnik indywidualny. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy między innymi:


Agencja będzie miała jednak prawo złożenia oświadczenia o nabyciu tych nieruchomości.

Nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty jest możliwe wyłącznie za zgodą Prezesa ANR. Zbywca gruntów będzie zobowiązany do wykazania, że nie było możliwości przeniesienia własności nieruchomości na wyżej wymienione podmioty oraz do złożenia stosownego wniosku zawierającego informacje, że osoba nabywająca zamierzająca utworzyć gospodarstwo rodzinne posiada kwalifikacje rolnicze, a także że nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych. Nabywca gruntów rolnych, zgodnie z projektem ustawy, powinien prowadzić gospodarstwo rolne przez okres co najmniej 10 lat od dnia nabycia. W przypadku osoby fizycznej konieczny jest wymóg osobistego prowadzenia gospodarstwa. Ważnym zastrzeżeniem jest również, iż nabyte nieruchomości nie mogą w tym czasie zostać sprzedane ani oddane w użytkowanie innym podmiotom. Wyjątek stanowi tutaj konieczność dokonania przeniesienia z przyczyn losowych, jednak tylko za zgodą sądu.

Wszelkie nabycie nieruchomości rolnej, również udziałów lub ich części we własności nieruchomości rolnych, ich akcji, itp., dokonane niezgodnie z przepisami ustawy uważa się za nieważne. W szczególności dotyczy to dokonania czynności prawnej bez zawiadomienia uprawnionego do prawa pierwokupu lub bez powiadomienia ANR, zbycia lub oddania w posiadane gruntów bez zgody sądu, a także nabycie nieruchomości rolnych w oparciu o nieprawdziwe oświadczenia albo fałszywe lub potwierdzające nieprawdę dokumenty. Uregulowana została również kwestia niepodjęcia lub zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a w przypadku osoby fizycznej osobistego prowadzenia gospodarstwa oraz nieprzestrzegania obowiązku zamieszkania w okresie 5 lat od dnia nabycia nieruchomości na terenie gminy, na obszarze której położona jest nabywana nieruchomość. W takim przypadku sąd na wniosek Agencji stwierdza nabycie własności tej nieruchomości przez Agencję działającą na rzecz Skarbu Państwa, za zapłatą równowartości pieniężnej ustalonej stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami.

Wprowadzono również regulację zgodnie z którą, Agencja na wniosek osoby władającej nieruchomością bez tytułu prawnego może umorzyć, odroczyć lub rozłożyć na raty należności powstałe z tego tytułu, jeżeli osoba ta władała nieruchomością w dobrej wierze.

Barbara Idczak
Wielkopolska Izba Rolnicza

Powrót