19-02-2016 r.

Debata dotycząca obrotu ziemią

Zasady gospodarowania nieruchomościami rolnymi z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa były tematem debaty, jaka odbyła się w dniu 17 lutego br. w Piekarach w gminie Gniezno. Jak podkreślali organizatorzy spotkania sala ta nie miała jeszcze tylu gości co udowadnia, że tematyka debaty nie była przypadkowa. Licznie przybyli rolnicy podkreślali, że bez możliwości powiększenia warsztatu pracy jakim jest ziemia są pozbawieni szansy na rozwój gospodarstw. Niepokój zebranych rolników budziły również zapowiadane od 1 maja br. zmiany w ustawie o ustroju rolnym i niejasności z nimi związane.


Spotkanie prowadził p. Andrzej Frąckowiak Delegat do KRIR, Członek Rady Społecznej przy Agencji Nieruchomości Rolnych OT w Poznaniu. Ze względu na istotę tematyki debaty Zarząd Wielkopolskiej Izby Rolniczej był reprezentowany przez wszystkich jego członków. Ze strony ANR OT w Poznaniu przybyli Dyrektor Oddziału Terenowego Wojciech Perczak oraz Zastępca Dyrektora Tomasz Dutkiewicz wraz z Waldemarem Kalembą pracownikiem ANR.

Pierwsza część spotkania zorganizowana dla Przewodniczących Rad Powiatowych WIR poświęcona była zagadnieniom związanym z pracami członków samorządu rolniczego w komisjach przetargowych. Piotr Walkowski Prezes Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwracał uwagę, że delegaci WIR są stroną społeczną w komisjach i ich praca jest niezwykle ważna. Ze względu na zaufanie społeczne jak i wiedzę są ważnym ogniwem, które pozwala przeciwdziałać zjawisku tzw. „słupów” i spekulacyjnemu obrotowi ziemią. Zdaniem A. Frąckowiaka niezwykle istotną kwestią w pracach delegatów jest również wiedza na temat przygotowania przez rolników dokumentacji przetargowej i ich oceny. W. Kalemba apelował o dokładne sprawdzenie poprawności składanej dokumentacji z ogłoszeniem o przetargu. Wśród najczęściej spotykanych błędów wyróżnić można:


Jak podkreślał T. Dutkiewicz przyjęte zasady organizacji przetargów ofertowych są bardzo przejrzyste i transparentne. Oczywiście mogą one ulec zmianie, ale tylko dla całego województwa. Na wniosek izby można również odstąpić od organizacji przetargu ograniczonego ofertowego na rzecz przetargu ustnego. Możliwość taka istnieje w przypadku terenów, na które nie ma zainteresowanych, np. łąki.

W drugiej otwartej części debaty uczestnicy spotkania mieli możliwość bezpośredniego wyjaśnienia nurtujących ich problemów i pytań z przedstawicielami ANR. W tej części uczestniczyli również Posłowie Paulina Hennig-Kloska, Tadeusz Tomaszewski asystent społeczny Europosłanki Krystyny Łybackiej, a także dalszej części debaty poseł Zbigniew Dolata. Zaproszenie przyjęli również Franciszek Nowak Prezes Stowarzyszenia Dzierżawców i Właścicieli Rolnych RP, Józef Juszkiewicz Przewodniczący Związku Zawodowego Rolnictwa SAMOOBRONA Zarządu Województwa Wielkopolskiego oraz Ryszard Majewski Przewodniczący NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” w Poznaniu".

Omawiano konkretne problemy związane z obrotem ziemią w Wielkopolsce. Rolnicy z gminy Gołańcz pytali o grunty pochodzące z zlikwidowanych PGR-ów, będące we władaniu Grupy Rolnik. Niepokój rolników budzi sposób przejmowania przez tą spółkę gruntów. T. Dutkiewicz wyjaśnił, że do 2010 r. istniała możliwość przejęcia dzierżawy poprzez cesję zadłużenia. Taka sytuacja nastąpiła właśnie w tym wypadku i Grupa Rolnik „weszła” w umowę dzierżawy. Działanie takie zostało zakwestionowane przez Najwyższą Izbę Kontroli i obecnie nie jest to prawnie dopuszczalne, ponieważ grunty odebrane dłużnikom wracają do ponownego rozdysponowania. Zgodnie z ustawą z 3 grudnia 2011 r. Grupa ta miała możliwość wyłączenia 30% gruntów będących w dzierżawie i uzyskałaby możliwość przedłużenia umowy dzierżawy bądź wykupu. Ze strony spółki nie była takiej deklaracji, w związku z powyższym po zakończeniu umowy dzierżawy grunty te zostaną rozdysponowane wśród rolników.


Agencja Nieruchomości Rolnych zobowiązała się na wniosek Rady Powiatowej w Gnieźnie do wyjaśnienia spraw związanych z dzierżawą nieruchomości rolnych w obrębie Przysieka, gmina Mieleszyn.

Rada Powiatowa WIR w Słupcy prosiła o wyjaśnienie kwestie sposobu podziału działek przeznaczonych do przetargów ograniczonych ofert pisemnych na dzierżawę. Zgodnie z decyzją Rady Społecznej przy ANR i WIR działki dzieli się w miarę możliwości na części o wielkości zbliżonej do średniej powierzchni gruntów rolnych w województwie, czyli 13,43 ha. W przypadku, gdy powierzchnia działki przeznaczonej do rozdysponowania jest większa, każdorazowo zasięgana jest opinia izby rolniczej i rady. W wielu przypadkach ukształtowanie terenu, klasa bonitacyjna, brak dojazdu uniemożliwiają podział na mniejsze areały.

Delegaci RP WIR w Poznaniu zwrócili uwagę, aby w przetargach ofertowych oferenci biorący udział w danym przetargu otrzymywali zwrotną informację, że wygrała oferta pana z ilością uzyskanych punktów w poszczególnych kryteriach oraz punkty uzyskane przez innych oferentów tego przetargu, bez podania nazwisk, np. oferta nr 3 uzyskała następująca ilość punktów w poszczególnych kryteriach: odległość XX, powierzchnia XX, cena XX itd. Jak wyjaśnił T. Dutkiewicz niemożliwe jest podanie w informacji o wynikach przetargu jakichkolwiek nazwisk ze względu na ochronę danych osobowych. W kwestii podania punktów w poszczególnych kryteriach, to informacja taka jest podawana.

Rolnicy z powiatu wrzesińskiego prosili o wyjaśnienie sprawy przedłużonych dzierżaw rolnikom pod programy rolnośrodowiskowe. Zdaniem rolników było to ze strony rolników swego rodzaju wyłudzenie, a ANR dokonała tego wbrew wcześniejszym ustaleniom. Kolejne pytanie dotyczyło respektowania przez ANR wcześniejszych porozumień z Izbą dotyczące gospodarki gruntami w powiecie wrzesińskim. Zastępca Dyrektora ANR przyznał, że w tym przypadku Agencja popełniła błąd. Oczywiście wszystkie ustalenia z izbą w tym temacie są ważne. W umowach rolników o których mowa są zapisy o braku możliwości przedłużenia terminów dzierżaw, w związku z powyższym tereny te w okresie jesiennym zostaną rozdysponowane wśród rolników. ANR jest również obecnie na etapie weryfikacji oświadczeń wskazanych osób o podjętych zobowiązaniach z tytułu uczestniczenia w programach rolnośrodowiskowych w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Kolejne pytanie dotyczyło dysponowania przez ANR gruntami, które mogłyby stanowić rekompensatę za grunty przeznaczone przez rolników pod budowę zbiornika małej retencji w Gozdowie. Zgodnie z informacjami, jakie przekazał Waldemar Humięcki Prezes ANR w trakcie debaty na targach „Polagra” prawdopodobnie będzie istniała taka możliwość. Oddział Terenowy Agencji prosi o składanie w tej sprawie wniosków, które zostaną przekazane do Prezesa. Będzie wtedy możliwość organizacji przetargu z preferencją dla osób, które utraciły grunty pod budowę zbiornika.

Wielu rolników zainteresowanych było wyjaśnieniem spraw związanych z bezumownym użytkowaniem gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Niestety zdaniem zgromadzonych w wielu przypadkach nieruchomości użytkowane są bez umów przez wiele lat, szczególnie dotyczy to rolników posiadających duże areały, a ANR nie podejmuje żadnych działań w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Jak przyznał T. może podjąć tylko takie postępowanie na jakie pozwala obowiązujące obecnie prawo, aby grunty te wróciły do Zasobu. Obecnie są złożone 3 pozwy procesowe ze strony dłużników, ale i także ze strony ANR. Sprawy takie są więc rozciągnięte w czasie.


Rada Powiatowa w Słupcy zaapelowała do Dyrektora ANR, aby sprawy powiatu słupeckiego nadal były rozpatrywane w Sekcji Zamiejscowej Gospodarowania Zasobem w Malińcu, gdyż zgodnie z otrzymanymi informacjami powiat ma podlegać pod ANR OT w Poznaniu. Ze względu na odległość będzie to bardzo uciążliwe dla rolników. Dyrekcja ANR przychyliła się do prośby rolników.

Wiele kontrowersji budził również nadzór właścicielski Agencji nad rolnikami, którzy dzierżawią nieruchomości zabudowane. Niestety w opinii zebranych agencyjne budynki są celowo doprowadzane do ruiny i często burzone, a rolnicy ci są bezkarni. T. Dutkiewicz wyjaśnił, że często wynika to z faktu, że budynki te w wielu przypadkach nie mogą być użytkowane gospodarczo, ze względu na nie spełnianie norm. Oczywiście nie znaczy to, że celowo maja zostać niszczone i z takimi dzierżawcami umowy zostają zerwane. Osobnym problemem są budynki będące pod nadzorem konserwatorskim, bądź wpisane do rejestru zabytków. Jest to duży problem i obciążenie dla ANR.

Wszyscy zebrani zgodnie stwierdzili, że problem tzw. „słupów” może wrócić, ale w innym wymiarze. Rolnicy już teraz zauważają, że bardzo często osoby posiadające duże areały pozbywają się ich, aby umożliwić sobie udział w przetargu i zdobycie maksymalnej ilości punktów. Dochodzi również do sytuacji podstawiania rolników posiadających mniejsze gospodarstwa z gmin objętych przetargami bądź gmin sąsiednich.

Bardzo obszernie podczas debaty omawiano również projekt ustawy o ustroju rolnym, która ma wejść w życie od 1 maja br. Poseł Paulina Hennig- Kloska zaznaczyła, że pomysł obrony ziemi przed wykupem jest słuszny, ale wprowadzana ustawa nie powinna działać przeciwko rolnikom. Poseł apelowała o szerokie konsultacje wśród organizacji rolniczych w tej sprawie, gdyż jest sporo wewnętrznych sprzeczności w tej ustawie. A. Frąckowiak zaznaczył, że szczególne niebezpieczeństwo niesie za sobą zapis możliwości wyrażenia zgody przez Ministra Rolnictwa na sprzedaż nieruchomości, jeżeli jest to uzasadnione względami społeczno-gospodarczymi. Zdaniem izby rolniczej brakuje tutaj zapisu o konieczności wyrażenia opinii przez izby i inne organizacje rolnicze. Plusem ustawy jest natomiast możliwość starania się o ziemię przez młodych rolników. Obecnie obowiązująca ustawa nie daje młodym gospodarzom takiej możliwości. Samorząd rolniczy wielokrotnie zgłaszał ten problem. Uzasadniano, że z jednej strony rząd wspiera młodych rolników poprzez dotacje unijne, a z drugiej strony istnieją zapisy ustawowe, które uniemożliwiają rozwój takich gospodarstw. Zygmunt Matuszczak Delegat do WZ z Międzychodu zwrócił uwagę, że proponowane zapisy wprowadzają zbyt dużą ingerencję w prawo własności.

Zarząd WIR podziękował p. Tomaszowi Dutkiewiczowi, obecnie Zastępcy Dyrektora ANR OT w Poznaniu za dotychczasowa współpracę. Jak podkreślał p. A. Frąckowiak bez przychylności i pełnego zaangażowania p. Dutkiewicza w sprawy ziemi na terenie Wielkopolski, nie udało by się wypracować zasad przetargów ofert pisemnych, na których obecnie wzorują się inne województwa i które zostały zapisane w projekcie ustawy o ustroju rolnym, a także rozwiązać pozytywnie wielu problemów związanych z obrotem ziemią w naszym województwie. Zarówno Zarząd WIR, jak i Dyrekcja ANR OT w Poznaniu wyrazili poparcie dla dalszej współpracy.

Spotkanie w Piekarach udowodniło, że możliwa jest spokojna i rzeczowa dyskusja w tak trudnym temacie jak obrót ziemią. Oczywiście nie wszyscy rolnicy mieli możliwość zabrania głosu ze względów czasowych, ale organizatorzy debaty mają nadzieję, że wiele palących i problematycznych spraw zostało omówionych. Pokazuje to również, że spotkania takie powinny odbywać się cyklicznie.

Barbara Idczak

Powrót