15-12-2015 r.

Własny materiał siewny czy materiał kwalifikowany z firmy nasiennej?

Wielu rolników staje przed dylematem – wykorzystać do siewu nasiona wytworzone we własnym gospodarstwie czy też zakupić materiał kwalifikowany w firmie nasiennej. Większość producentów rolnych decyduje się na pozornie tańsze rozwiązanie i wybiera pierwszą opcję. Niniejszy artykuł kieruję do osób, które nie przekonały się jeszcze o korzyściach wynikających ze stosowania do siewu materiału kwalifikowanego.

Co to jest materiał siewny kategorii kwalifikowany? Jest to materiał siewny wyprodukowany bezpośrednio z tzw. materiału bazowego. Spełnia on określone normy handlowe i jakościowe. Materiał siewny podlega ocenie polowej i laboratoryjnej oraz ocenie tożsamości i czystości odmianowej. Firmy nasienne sprzedają kwalifikowany materiał siewny wyłącznie na podstawie pisemnej umowy licencyjnej, jaką zawarli z hodowcą - właścicielem konkretnej odmiany rośliny uprawnej.

Jakie są zatem zalety stosowania materiału siewnego kategorii kwalifikowany? Pierwszą, najważniejszą korzyścią jest zwiększenie szansy na uzyskanie łanu składającego się z silnych, zdrowych roślin oraz zwyżka plonu o 15-25% w porównaniu z wykorzystaniem nasion wytworzonych we własnym gospodarstwie. Wielkość i jakość zbioru zależy aż w 50% od czynników genetycznych, a w przypadku niektórych gatunków roślin nawet w 80%. Systematyczne kupowanie nasion kwalifikowanych daje możliwość korzystania z postępu hodowlanego i wyboru najbardziej odpornych i plennych odmian, dostosowanych do konkretnych warunków klimatyczno-glebowych. Dzięki temu można wybrać odpowiednią technologię produkcji, gdyż dla przykładu na rynku są dostępne odmiany roślin, które nie potrzebują ochrony fungicydowej, a są też i takie, które wymagają jej w ściśle określonym terminie. Argument, że materiał kwalifikowany jest 2-3 krotnie droższy nie ma zatem uzasadnienia, ponieważ nakłady poniesione na jego zakup zwracają się po zborach.

Zaletą jest również możliwość obniżenia normy wysiewu nasion na hektar w przypadku stosowania materiału kwalifikowanego. Zamiast 200 kg własnych nasion, często nie dość wyczyszczonych i zaprawionych można wysiać 150 kg kwalifikowanych, z gwarancją jakości.

Decydując się na wykorzystanie własnego materiału siewnego, rolnik powinien zaplanować, jakie pola przeznaczy na ten cel. Później musi często je doglądać, usuwać z nich niepożądane rośliny oraz stosować odpowiednie zabiegi ochrony, w myśl zasady, że w tym przypadku nie ilość a jakość jest celem nadrzędnym. Rolnik powinien również zadbać o czystość kombajnu, przyczep oraz magazynu, aby nie doprowadzić do zanieczyszczenia swoich nasion, nasionami innych gatunków roślin lub innych odmian. Musi on także dokładnie wyczyścić zebrany materiał z pyłów, plew, ości, pośladu oraz uszkodzonych ziaren, a następnie zaprawić, wykorzystując kosztowną zaprawę. Na wszystkie te czynności trzeba poświęcić sporo czasu, nie mając gwarancji, że uzyska się dobre plony w przyszłości.

Posługiwanie się materiałem własnym, pochodzącym z kolejnych rozmnożeń prowadzi do pojawienia się dodatkowego problemu – tzw. wyradzania się ziarna, czyli obniżenia jego plenności. W efekcie rolnik może uzyskać w kolejnych latach plon niższy o 10-20%.

Kupując materiał siewny od firmy nasiennej nie trzeba na bieżąco śledzić zmian w przepisach dotyczących ochrony prawnej odmian roślin. Korzystanie z tzw. odstępstwa rolnego odbywa się na ściśle określonych zasadach, określonych w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 roku o ochronie prawnej odmian roślin oraz ustawie o zmianie ustawy o ochronie prawnej odmian roślin z dnia 1 lipca 2011 roku. Kontrola korzystania z odstępstwa rolnego jest prowadzona przez Agencję Nasienną w Lesznie. Siew kwalifikowanego materiału siewnego zwalnia z wszelkich zobowiązań i opłat licencyjnych na rzecz hodowcy. Swój wkład w wynagrodzenie za trud wnoszony przez hodowców w postęp biologiczny w produkcji roślinnej rolnik uiszcza pośrednio poprzez zakup kwalifikowanego materiału siewnego.

Do zakupu materiału siewnego można ubiegać się o dopłatę w Agencji Rynku Rolnego. Jest do dodatkowa zachęta do używania dobrej jakości materiału siewnego. Województwo wielkopolskie pod względem liczby złożonych wniosków o dopłaty do zużytego materiału siewnego wiedzie prym w skali kraju. Istnieje jednak wciąż spora grupa rolników, także w Wielkopolsce, która nie korzysta z materiału kwalifikowanego, skazując się na mniejsze plony, gorszej jakości. Statystyczny polski rolnik obsiewa nasionami zakupionymi w firmie nasiennej około 10% areału swoich upraw. Farmer niemiecki, duński, szwedzki czy włoski materiałem kwalifikowanym ma obsiane 50-80% powierzchni upraw. Zasoby ziemi rolnej maleją na całym świecie, również w Polsce. Podnoszenie wydajności musi się zatem odbywać poprzez zwiększanie wydajności z powierzchni upraw. Ponadto dysponując dobrym towarem, łatwiej będzie go sprzedać.

Opracowała: Anna Czerwińska

Na podstawie danych: Agencji Rynku Rolnego, Agencji Nasiennej w Lesznie, Top Farms Nasiona oraz artykułów: „Kwalifikat się o(d)płaca” - dr Arkadiusz Artyszak (SGGW) oraz „Polska droga do 7 ton” - Paweł Kochański Agro Serwis nr 17 z 2013 roku.

Powrót