15-04-2016 r.

Wiedza o glebie podstawą efektywnego nawożenia roślin


Rzadką praktyką, stosowaną przez polskich rolników jest pobieranie próbek gleby do analizy chemicznej, wykonywanej przez Okręgowe Stacje Chemiczno-Rolnicze. W skali kraju przeprowadzenie takich badań zleca stacji zaledwie kilka procent gospodarzy, dysponujących z reguły areałem o powierzchni co najmniej 20 ha. Co gorsza odnotowano, że z roku na rok spada liczba rolników badających glebę. Skutkiem tego ponad 60% ziem w Polsce jest kwaśnych lub bardzo kwaśnych, podczas gdy dla większości gatunków roślin najbardziej optymalnym do rozwoju i wzrostu odczynem jest odczyn lekko kwaśny lub obojętny.

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej zaleca badanie gleby przynajmniej raz na 4 lata. Cena analizy chemicznej w Stacji Chemiczno-Rolniczej wynosi, w zależności od zleconego zakresu badań od 13 zł do 53 zł (dla działki o powierzchni do 4 ha). Próbki gleby rolnik może dostarczyć osobiście, wysłać pocztą lub też przekazać pracownikowi terenowemu stacji. Po otrzymaniu wyników analizy gleby pod kątem zasobności w składniki pokarmowe możliwe jest dopiero właściwe dobranie rodzaju nawozu oraz jego dawki, a także zadbanie o właściwy odczyn gleby poprzez przeprowadzenie wapnowania. Zabieg ten pozwala na zwiększenie efektywności działania nawozów mineralnych oraz często na ograniczenie dotychczas stosowanych dawek. Nawożenie na tzw. oko, bez wiedzy o aktualnej zasobności gleby w składniki pokarmowe i odczynie gleby podwyższa koszty produkcji i odbywa się ze szkodą dla środowiska naturalnego. Średnie zużycie nawozów mineralnych w Polsce rośnie z roku na rok, w przeciwieństwie do krajów Europy Zachodniej, gdzie farmerzy mają większą świadomość ekologiczną oraz finansową i większe środki do prowadzenia racjonalnej agrotechniki.

W Polsce dostrzeżono już potrzebę prowadzenia działań mających na celu zwiększenie świadomości rolników na temat nawożenia roślin, w oparciu o aktualne wyniki analizy gleby. Znaczenie tego zagadnienia wzrasta przede wszystkim w odniesieniu do kwestii ochrony środowiska naturalnego. Dyrektywa azotanowa Unii Europejskiej nakłada obowiązek monitorowania zanieczyszczenia wód i gleb azotanami i fosforem pochodzenia rolniczego, który to ciąży na stacjach chemiczno-rolniczych. Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej, zgodny z powyższą dyrektywą zaleca aby 25% gospodarstw rocznie objętych było badaniami mającymi na celu określenie rzeczywistych potrzeb nawozowych, a aktualnie jest nimi objęte zaledwie 2,6% ogólnej liczby gospodarstw w Polsce. Najwyższa Izba Kontroli w opracowanym raporcie na temat agrotechnicznej obsługi rolnictwa wskazała zatem na konieczność zacieśnienia współpracy stacji chemiczno-rolniczych z jednostkami doradztwa rolniczego celem popularyzowania wiedzy na temat racjonalnego nawożenia i korzyści z niego wynikających oraz wniosła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o spowodowanie opracowania i wdrożenia strategii dotyczącej zwiększenia zasięgu agrochemicznej obsługi rolnictwa, w tym efektywnych metod upowszechniania o niej wiedzy, a także monitorowania efektów tej strategii. Należy się zatem spodziewać w przyszłości nowych regulacji prawnych w Polsce dotyczących tej kwestii.

Dla osób szczególnie zainteresowanych tematem ciekawą informacją może być fakt dotyczący realizowanego w naszym kraju ogólnopolskiego programu badawczego pod nazwą „Grunt to wiedza”, którego celem jest promowanie optymalnego nawożenia wśród rolników, realizowanego przez Grupę Azoty oraz Bank PKO BP. Nabór do pierwszej i drugiej edycji został już zakończony. Jednak z uwagi na duże zainteresowanie rolników udziałem w programie, w roku 2016 planowany jest nabór do jego trzeciej edycji. Szczegółowe informacje w tym zakresie można znaleźć pod adresem nawozy.eu.

Opracowała: Anna Czerwińska na podstawie raportu NIK – Obsługa agrotechniczna rolnictwa (Nr ew. P/15/048), portalu nawozy.eu oraz Agropolska i Farmer.

Powrót