20-04-2016 r.

Bobry – sytuacja w Polsce


Zgodnie z informacją Ministerstwa Środowiska stan prawny bobra europejskiego w naszym kraju regulują zarówno przepisy unijne, jak i krajowe. Bóbr europejski został objęty postanowieniem Dyrektywy Rady 92143/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (tzw. dyrektywa siedliskowa), co zobowiązuje Polskę do podjęcia stosownych środków ochrony tego gatunku oraz jego siedlisk, celem nie pogarszania stanu populacji. Mając na uwadze silny stan tej populacji, Polska przyjmując zapisy Dyrektywy wypracowała rozwiązania łagodzące, które umożliwiają pozyskanie osobników ze środowiska przez odstrzał z broni myśliwskiej lub chwytania w pułapki żywołowne - w okresie od dnia l października do dnia 15 marca. Pozyskanie wymaga zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Należy dodać, że bóbr zgodnie z przepisami nie jest gatunkiem łownym.

Ważną sprawą, na którą należy zwrócić uwagę jest fakt, że regionalny dyrektor ochrony środowiska może regulować wielkość populacji tego gatunku. RDOŚ może w formie zarządzenia zezwolić na obszarze swojego działania, na czas określony, nie dłuższy niż 5 lat, w drodze aktu prawa miejscowego w stosunku do bobra europejskiego, na odstąpienie od następujących zakazów: umyślnego zabijania, umyślnego okaleczania lub chwytania, transportu, chowu lub hodowli, zbierania, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków, niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania, niszczenia, usuwania lub uszkadzania żeremi, tam, zimowisk lub innych schronień oraz umyślnego przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca. Zarządzenie może być wydane w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli czynności, których dotyczy zarządzenie, nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji gatunków objętych zarządzeniem. Jest to więc instrument pozwalający regulować wielkość populacji bobra.

Należy dodać, że Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez bobry. Oględzin i szacowania szkód, o których mowa, a także ustalania wysokości odszkodowania i jego wypłaty, dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego dyrektor tego parku. W odniesieniu do procedury wypłaty odszkodowań, warto zaznaczyć, że musi być ona prowadzona w sposób nie budzący wątpliwości co do zasadności i wielkości wypłacanego odszkodowania.

W tym stanie faktycznym i prawnym, w sprawie ograniczania liczebności bobra, należy wyjaśnić, że Minister Środowiska poprzez prace legislacyjne współdziała z organami ustawodawczymi, stwarzając bądź kształtując odpowiednie narzędzia prawne, celem umożliwienia redukcji liczby osobników, w przypadkach gdy zaistnieje taka potrzeba. O przedmiotowych rozwiązaniach zawartych w ustawie wspomniano wcześniej. Równocześnie jednostki podległe resortowi środowiska (regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, dyrektorzy parków narodowych) prowadzą prace informacyjne i doradcze w zakresie ochrony mienia oraz zagwarantowania środków (prawnych oraz finansowych) na ten cel. Należy także podkreślić, że postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na odstępstwa od czynności zakazanych w stosunku do gatunków chronionych, wszczynane jest wyłącznie na wniosek podmiotu zainteresowanego uzyskaniem takiego zezwolenia. W odniesieniu do bobra wydaje się, że największy sukces można odnieść stosując proste zabiegi utrzymaniowo - regulacyjne, pozwalające chronić mienie od szkód. Literatura przedmiotu wskazuje, że w wielu przypadkach prawidłowe utrzymanie skarp czy grobli, ich regularne wykaszanie, przy ograniczonej uciążliwości i niewielkim nakładzie środków czy sił, jest skutecznym sposobem uchronienia się od szkód. Brak podejmowanych działań prewencyjnych lub utrzymaniowych, nie może stanowić podstawy do przerzucania kosztów prac o charakterze konserwacyjnym na Skarb Państwa, poprzez oczekiwanie na rekompensatę za te szkody, które powstały w wyniku zaniechania. Również dzięki rozpoznaniu i dobrym zabezpieczeniu miejsc szczególnie istotnych dla zachowania całości wału lub grobli okazuje się, że niepotrzebne jest zabezpieczenie całej jego długości, co ogranicza koszty. Można również stosować działania bierne polegające na ochronie drzew przy użyciu specjalnych siatek lub pośrednio czynne, poprzez odstraszanie przy użyciu repelentów. Skuteczne są również odpowiednio przygotowane rury przelotowe, instalowane na odcinku cieku, gdzie bóbr utworzył tamę. Stosownie do okoliczności, działania mogą wymagać uzyskania zezwolenia na czynności podlegające zakazom.

Opracowanie na podstawie informacji Ministerstwa Środowiska

Powrót