13-06-2016 r.

Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach
wiejskich elementem Europejskiego Partnerstwa
Innowacyjnego na rzecz
Wydajnego i Zrównoważonego Rolnictwa

Komisja Europejska w Strategii Europa 2020 podkreśliła znaczenie badań naukowych i innowacyjności w procesie zmagania się z wyzwaniami współczesnego świata. Jednym z nich jest zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego przy stale rosnącej liczbie ludności i jednoczesnym kurczeniu się zasobów wody, a także ograniczonym dostępie do ziemi, będącej podstawowym czynnikiem produkcji. Obserwowany przez ostatnie kilkadziesiąt lat wzrost wydajności w rolnictwie został w znacznym stopniu osiągnięty kosztem wywierania silnej presji na środowisko naturalne. Stąd też obecnie realizowana Wspólna Polityka Rolna kładzie ogromny nacisk na promowanie zrównoważonego gospodarowania, które polega na produkowaniu zdrowej i bezpiecznej żywności w sposób poprawiający stan środowiska przyrodniczego, jak również socjalne i ekonomiczne warunki bytu rolnika i jego rodziny. Wskazuje przy tym, że prowadzenie zrównoważonego rolnictwa możliwe jest w znacznej mierze dzięki innowacjom, które polegają na tworzeniu i stosowaniu w praktyce nowych technologii produkcji, nowych usług i produktów, jak również nowych sposobów organizacji pracy. Wdrażanie innowacyjnych rozwiązań do praktyki decydenci unijni uznali zatem za klucz do poprawy konkurencyjności gospodarstw rolnych, zmniejszenia ich wpływu na zmiany klimatyczne oraz gospodarowania w sposób przyjazny dla środowiska naturalnego. Nie dziwi już nikogo, że innowacje są obecnie jednym z celów przekrojowych WPR do 2020 roku oraz jednym z priorytetów horyzontalnych PROW 2014-2020.

W wielu krajach, w tym również w Polsce istnieje wciąż duży dystans pomiędzy nauką i praktyką, co sprawia, że wyniki najnowszych badań trafiają z dużym opóźnieniem do osób potencjalnie nimi zainteresowanych. Ciekawe rozwiązania wykorzystywane lokalnie nie są zaś w dostatecznym stopniu wychwytywane i rozpowszechniane do szerokiego grona odbiorców, ze względu na niedostateczne powiązania zawodowe naukowców z praktykami. Problem ten został dostrzeżony na poziomie Unii Europejskiej, co spowodowało wprowadzenie stosownych działań zaradczych, przybliżonych poniżej.

W celu zawężenia współpracy na poziomie europejskim pomiędzy innowacyjnymi podmiotami z różnych krajów - rolnikami, leśnikami, doradcami rolniczymi, pracownikami uczelni wyższych i instytutów badawczych, przedstawicielami biznesu i organizacji pozarządowych utworzono Europejskie Partnerstwo Innowacyjne na rzecz Wydajnego i Zrównoważonego Rolnictwa (EIP-AGRI). Głównym założeniem jego pracy jest wspieranie powstawania tzw. grup operacyjnych mających na celu znalezienie innowacyjnego rozwiązania lub zmierzenie się z określonym problemem występującym w danej dziedzinie. Wynikiem pracy określonych grup, funkcjonujących w ramach EIP-AGRI są sieci tematyczne, których tworzenie finansowane jest z Programu Horyzont 2020. Jednym z priorytetów funkcjonowania EIP-AGRI jest również wymiana wiedzy na temat już dostępnych innowacyjnych rozwiązań w celu ich lepszego i szybszego wdrożenia do praktyki oraz poznanie rzeczywistego zapotrzebowania na badania naukowe, dzięki którym gospodarstwa rolne będą się lepiej rozwijały i na czym korzystać też będą wszyscy obywatele UE.

W poszczególnych państwach członkowskich Wspólnoty tworzone i rozbudowywane są krajowe sieci na rzecz innowacji. Elementem EIP-AGRI w Polsce jest działająca od 2015 roku Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich (SIR), będąca podsiecią KSOW. Trzon struktury SIR stanowi Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie oraz wojewódzkie Ośrodki Doradztwa Rolniczego, które współpracują ze stale powiększającym się gronem partnerów. Jednym z nich, od 2016 roku jest również Wielkopolska Izba Rolnicza.

SIR ma charakter otwarty, co oznacza, że może nim zostać każdy podmiot zaangażowany w rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich. Dzięki SIR możliwe będzie sprawniejsze przekazywanie fachowej wiedzy oraz wszelkich nowinek w rolnictwie. W jej ramach tworzone też będą grupy zadaniowe, skupiające doradców rolniczych, pracowników naukowych z właściwego obszaru tematycznego jak również przedstawicieli organizacji branżowych. Szczególną rolę mają jednak odgrywać funkcjonujące też na poziomie krajowym grupy operacyjne, powstające w celu opracowania konkretnych innowacyjnych projektów. Ich członkami mogą być rolnicy, doradcy, naukowcy, przedsiębiorcy oraz organizacje pozarządowe.

W całej idei tworzenia poszczególnych sieci na rzecz innowacji założono aktywny udział samych rolników, ponieważ to od nich często pochodzi wiele cennych informacji będących inspiracją dla pracowników uczelni wyższych i instytutów badawczych do prowadzenia określonych badań naukowych. Co więcej, bez zaangażowania samych producentów rolnych innowacje, które już zostały opracowane będą miały jedynie marginalny wpływ na rzeczywistość, gdyż z powodu braku zainteresowania, nie zostaną zaadoptowane w gospodarstwach.

SIR posiada swoją stronę na portalu społecznościowym Facebook. Dostępne tam są wszelkie bieżące informacje na temat sieci oraz ogłoszenia o odbywających się konferencjach i szkoleniach dotyczących innowacji. Należy jednak przy tym podkreślić, że SIR w Polsce jest dopiero w początkowej fazie tworzenia.

Na zakończenie warto przytoczyć spostrzeżenie Paula Keatinga z irlandzkiej sieci obszarów wiejskich „ Do najbardziej twórczych innowatorów zawsze zaliczają się mieszkańcy wsi i rolnicy, co wynika z konieczności mieszkania i prowadzenia działalności w niekorzystnym i często odizolowanym otoczeniu. Praktyczne wyzwania dla rozwoju obszarów wiejskich dotyczą obecnie utrzymania równowagi środowiska naturalnego, przyjmowania nowych technologii i zapewnienia środków do życia. Osoby odpowiedzialne za wyznaczanie kierunków polityki muszą zdać sobie sprawę z tego, że przy odpowiednich zasobach i dzięki odpowiedniej zachęcie na obszarach wiejskich mogą pojawić się innowacje przynoszące rozwiązane tych problemów i dające wszystkim korzyść”.

Opracowała: Anna Czerwińska
Źródło: http://ec.europa.eu www.cdr.gov.pl

Powrót